Phishingmails veranderen voortdurend, maar de onderliggende verhalen zijn vaak hetzelfde. Criminelen doen zich voor als een bekende organisatie of persoon en proberen je te laten klikken, betalen, inloggen of persoonlijke gegevens delen.
In dit artikel behandelen we veelvoorkomende phishingmails en online scams in Nederland. Je leest welke teksten vaak worden gebruikt, wat de fraudeur probeert te bereiken en hoe je veilig controleert of een bericht echt is.
Belangrijk: klik niet rechtstreeks op een link in een onverwacht bericht. Open zelf de officiële app of website van de organisatie.
Inhoudsopgave
1. Valse e-mail van de bank
Bij bankphishing staat vaak dat:
- je bankpas verloopt;
- je rekening is geblokkeerd;
- een verdachte betaling is gedaan;
- je identiteit opnieuw moet worden gecontroleerd;
- je een nieuwe beveiligingsmethode moet activeren;
- je betaalpas naar een bepaald adres moet opsturen.
Veelgebruikte teksten zijn:
- “Uw bankpas verloopt binnenkort.”
- “Er is een verdachte transactie gedetecteerd.”
- “Bevestig uw identiteit om blokkering te voorkomen.”
- “Vraag direct een nieuwe betaalpas aan.”
- “Uw rekening wordt binnen 24 uur gesloten.”
Klik niet op een link en bel geen telefoonnummer uit de e-mail.
Open zelf de officiële bankapp. Bel de bank uitsluitend via:
- het telefoonnummer in de bankapp;
- het nummer op je betaalpas;
- een officieel telefoonnummer dat je zelf hebt opgezocht.
Een echte bank zal je niet vragen om je pincode, volledige beveiligingscode of betaalpas af te geven.
2. Valse DigiD- of MijnOverheid-mail
Veelgebruikte teksten zijn:
- “Uw DigiD verloopt.”
- “Uw DigiD wordt geblokkeerd.”
- “Er staat een belangrijk bericht klaar.”
- “Uw account wordt gedeactiveerd.”
- “Bevestig uw persoonsgegevens.”
- “U heeft recht op een teruggave.”
Het kan voorkomen dat MijnOverheid een echte kennisgeving stuurt dat er een bericht klaarstaat. Dat betekent niet dat je via de e-mail moet inloggen.
Open zelf de officiële website of app en controleer daar de Berichtenbox.
Deel nooit een DigiD-wachtwoord, sms-code of verificatiecode met iemand die je onverwacht benadert.
3. Belastingdienst-phishing
Bij een valse e-mail of sms uit naam van de Belastingdienst wordt vaak een teruggave beloofd of met een openstaande schuld gedreigd.
Voorbeelden:
- “U ontvangt vandaag €486 terug.”
- “Voorkom beslag en betaal direct.”
- “Uw aangifte is onvolledig.”
“Bevestig uw rekeningnummer.” - “U heeft nog één dag om bezwaar te maken.”
- “Er staat een openstaande belastingschuld.”
Ga zelf naar de officiële omgeving van de Belastingdienst en controleer daar of een bericht of aanslag bestaat.
Betaal nooit via een onverwachte link in een e-mail of sms.
4. PostNL-, DHL- of pakketphishing
Een bekende pakketfraude begint vaak met een klein bedrag.
Voorbeelden:
- “Betaal €1,95 verzendkosten.”
“Uw adresgegevens zijn onvolledig.” - “Uw pakket ligt vast bij de douane.”
- “Plan een nieuwe bezorging.”
“Uw pakket wordt teruggestuurd.” - “Betaal inklaringskosten.”
Het kleine bedrag maakt het verzoek geloofwaardig. De nagemaakte betaalpagina kan echter bedoeld zijn om bank- of creditcardgegevens te stelen.
Open zelf de app of website van de bezorgdienst en voer daar de echte track-and-tracecode in.
Verwacht je helemaal geen pakket? Dan is dat een extra reden om het bericht te wantrouwen.
5. Valse factuur of betalingsherinnering
Een valse factuur kan afkomstig lijken van:
- een energieleverancier;
een telecomprovider; - een webwinkel;
- een incassobureau;
- een bekende leverancier;
- Microsoft;
- een antivirusbedrijf;
- een domeinregistratiebedrijf.
Controleer altijd:
- heb je werkelijk iets besteld?
klopt het klantnummer? - klopt het bedrag?
- klopt het rekeningnummer?
- staat de factuur ook in de officiële klantomgeving?
- is het rekeningnummer recent veranderd?
Voor ondernemers is het verstandig om een verandering van bankrekeningnummer altijd telefonisch te controleren via een bekend nummer.
Een factuur die er professioneel uitziet, kan nog steeds vals zijn. Criminelen kunnen logo’s, contactgegevens en huisstijlen kopiëren.
6. Valse e-mail over Microsoft of computerbeveiliging
Een nepmail kan beweren dat:
- je Microsoft-account wordt gesloten;
- je cloudopslag vol is;
- je abonnement is verlopen;
- een virus is gevonden;
- iemand toegang tot je account heeft;
- je direct een telefoonnummer moet bellen;
- iemand jouw computer moet overnemen.
Microsoft of een andere helpdesk belt je niet onverwacht om toegang tot je computer te eisen.
Installeer geen programma voor hulp op afstand op verzoek van een onbekende beller of e-mailafzender.
Voorbeelden van programma’s waarmee iemand op afstand toegang kan krijgen zijn:
- AnyDesk;
- TeamViewer;
- RustDesk;
- Quick Assist;
- andere programma’s voor schermovername.
Deze programma’s zijn niet automatisch schadelijk, maar worden regelmatig misbruikt door criminelen.
7. WhatsApp-fraude namens een familielid
Een bericht begint bijvoorbeeld met:
“Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer.”
Daarna volgt een verzoek om dringend een rekening te betalen.
De fraudeur zegt vaak dat:
- de telefoon kapot is;
- internetbankieren nog niet werkt;
- de betaling vandaag moet gebeuren;
- bellen niet mogelijk is;
- het geld morgen wordt terugbetaald.
Bel het familielid op het oude, bekende nummer. Stel eventueel een persoonlijke vraag waarvan alleen de echte persoon het antwoord kent.
Maak geen geld over zolang je de identiteit niet onafhankelijk hebt bevestigd.
8. Valse Tikkie of betaalverzoekfraude
Bij een vals betaalverzoek lijkt de website op Tikkie, iDEAL of een bankomgeving.
De afzender vraagt soms om:
- één cent over te maken;
- je bankrekening te verifiëren;
een bedrag terug te ontvangen; - verzendkosten te betalen;
- jouw bank te selecteren via een onbekende link.
Open een betaalverzoek alleen wanneer je de afzender en de aanleiding kent.
Controleer de domeinnaam voordat je bankgegevens invoert. Vertrouw niet alleen op het logo of de vormgeving van de betaalpagina.
9. Marktplaats- en koeriersfraude
Een koper of verkoper kan voorstellen om:
- je bankrekening te verifiëren;
- een externe koeriersdienst te gebruiken;
- via een onbekende betaallink te betalen;
- buiten het platform verder te communiceren;
- eerst verzend- of verzekeringskosten te betalen;
- een kopie van je identiteitsbewijs te sturen.
Blijf binnen het officiële platform en gebruik alleen bekende betaal- en verzendmethoden.
Word je onder druk gezet om snel buiten het platform verder te gaan? Dan is extra voorzichtigheid nodig.
10. Nepprijs, loterij of erfenis
Je krijgt te horen dat je een prijs, schenking, pakket of erfenis ontvangt. Daarvoor moet je eerst administratiekosten, belasting of verzendkosten betalen.
Veelgebruikte verhalen zijn:
- je hebt een loterij gewonnen;
een onbekend familielid heeft een erfenis achtergelaten; - een rijke persoon wil geld schenken;
- je bent geselecteerd voor een prijs;
- je ontvangt een kostbaar pakket.
Heb je niet meegedaan aan een loterij? Dan heb je waarschijnlijk ook niets gewonnen.
Betaal nooit vooraf om een onverwachte prijs, erfenis of schenking te ontvangen.
11. QR-code-phishing
Bij QR-code-phishing staat de schadelijke link in een QR-code. Daardoor is het webadres niet direct zichtbaar.
Scan geen QR-code uit een onverwachte e-mail om:
- een account te bevestigen;
- een betaling te ontvangen;
- een wachtwoord opnieuw in te stellen;
- een document te openen;
- tweestapsverificatie te activeren;
- een pakket opnieuw te laten bezorgen.
Open de officiële app of website zelfstandig.
Een QR-code is in feite alleen een andere manier om een link te openen. Behandel een onverwachte QR-code daarom net zo voorzichtig als een onbekende link.
12. CEO-fraude en factuurfraude bij bedrijven
Bij CEO-fraude doet een crimineel zich voor als een directeur, manager of opdrachtgever.
Een medewerker krijgt het verzoek om snel en vertrouwelijk geld over te maken.
De fraudeur gebruikt vaak zinnen als:
- “Ik zit in een vergadering en kan niet bellen.”
- “Deze betaling moet vandaag nog worden uitgevoerd.”
- “Houd dit voorlopig tussen ons.”
- “Stuur mij direct een kopie van de factuur.”
- “Gebruik voor deze betaling het nieuwe rekeningnummer.”
Controleer een afwijkende betaalopdracht altijd via een tweede communicatiekanaal.
Bel de directeur, opdrachtgever of leverancier op een reeds bekend nummer. Gebruik niet het telefoonnummer uit het verdachte bericht.
13. Nep-incassobureau of openstaande boete
Een e-mail kan beweren dat je een schuld, boete of achterstallige rekening hebt.
Voorbeelden:
- “Betaal vandaag om beslag te voorkomen.”
- “Uw dossier wordt overgedragen aan een deurwaarder.”
- “Er komen extra incassokosten bij.”
- “Dit is uw laatste betalingsmogelijkheid.”
- “Uw voertuig of woning wordt geregistreerd.”
Controleer eerst of je de genoemde organisatie en schuld kent. Zoek zelf de officiële contactgegevens van het incassobureau of de vermeende schuldeiser op.
Betaal niet via de link uit de e-mail.
14. Valse melding dat je opslag vol is
Een nepmail kan beweren dat je opslag bij Microsoft, Google, Apple of een andere clouddienst vol is.
Je wordt vervolgens gevraagd om:
- direct extra opslag te kopen;
- je account opnieuw te bevestigen;
- je betaalgegevens in te voeren;
- in te loggen om verwijdering van bestanden te voorkomen.
Open zelf de officiële app of accountomgeving. Controleer daar hoeveel opslag werkelijk wordt gebruikt.
15. Nepwaarschuwing over een gehackt account
Een bericht kan melden dat:
- iemand jouw wachtwoord kent;
- een onbekende locatie heeft ingelogd;
- jouw e-mailaccount wordt geblokkeerd;
- je onmiddellijk een beveiligingscontrole moet uitvoeren.
Sommige echte diensten sturen beveiligingsmeldingen. Klik desondanks niet rechtstreeks op een onverwachte link.
Open zelf de officiële app of website en controleer daar:
- recente aanmeldingen;
bekende apparaten; - beveiligingsmeldingen;
- herstelgegevens.
Wat hebben deze phishingmails met elkaar gemeen?
Lees Tip: Dit artikel helpt jou om alle Phishing mails direct te herkennen met een handig ezelsbruggetje; Is deze e-mail echt of phishing? Zo herken je een nepmail
Vrijwel alle scams gebruiken één of meer van deze technieken:
- haast;
- angst;
- autoriteit;
- een financieel voordeel;
- een klein geloofwaardig bedrag;
- een bekende naam of huisstijl;
- een verzoek om geheimhouding;
- een onverwachte wijziging van rekeningnummer;
- een verzoek om in te loggen;
- een verzoek om een verificatiecode.
Zie je meerdere van deze kenmerken? Stop dan en controleer het bericht via een andere route.